Overzicht van immunotherapievormen voor medicamenteuze behandeling
Immunotherapie is een overkoepelende term voor elke behandeling die elementen van het immuunsysteem gebruikt om kanker te bestrijden. AIM definieert immunotherapeutische middelen in brede zin als geneesmiddelen die de immuunrespons beïnvloeden, de immuunherkenning van vreemde antigenen herstellen, ingrijpen in de controlemechanismen en/of moleculen bevatten die afkomstig zijn uit de natuurlijke immunologie.
Welke soorten immunotherapieën zijn goedgekeurd voor de behandeling van kanker?
De FDA heeft een breed scala aan deze therapieën goedgekeurd, waaronder immuuncheckpointremmers, monoklonale antilichamen, cytokinen, CAR T-celtherapie, antilichaam-geneesmiddelconjugaten en vaccins. Door de immuunreactie te versterken of te onderdrukken, helpt immunotherapie de immuunherkenning van kankercellen te herstellen, de checkpointcontrole te verstoren en de natuurlijke immuniteit van het lichaam te benutten om tumoren aan te vallen.
Soorten immunotherapie:
- Antilichaam-geneesmiddelconjugaten
- Bispecifieke antilichamen
- Bispecifieke T-celactivatoren
- CAR T-celtherapie
- Cytokines/Modulatoren van het immuunsysteem
- Immuun Checkpoint-remmers
- Monoklonale antilichamen
- Tumor-infiltrerende lymfocyten
- vaccins
Antilichaam-geneesmiddelconjugaten of ADCs
Een geneesmiddel dat een monoklonaal antilichaam combineert dat een kankereiwit herkent met een chemotherapeutisch molecuul. Nadat het antilichaam zich bindt aan de kankercel die het antigeen op zijn oppervlak tot expressie brengt, wordt het geneesmiddel in de cel opgenomen, waar het loskomt en de chemotherapie vrijgeeft. De chemotherapie doodt de kankercel.
Het is belangrijk op te merken dat antilichaam-geneesmiddelconjugaten soms worden ingedeeld in een eigen klasse van antikankertherapieën. Op deze website worden ze echter losjes behandeld om twee redenen: Ten eerste is hun werkzaamheid gebaseerd op antilichamen, wat deze geneesmiddelen ook onderscheidt van de klassieke cytotoxische chemotherapie die in de jaren vijftig werd gebruikt; ten tweede vertegenwoordigen ze een nieuwere, alternatieve klasse van middelen die tot nu toe meer dan een dozijn succesvolle goedkeuringen heeft gekend en die daarom een plaats verdient in het medisch onderwijs.
Voorbeeld: fam-trastuzumab deruxtecan en tisotumab vedotin-tftv
Bispecifieke antilichamen
Een type geneesmiddel dat bestaat uit een antilichaam met twee verschillende bindingsdomeinen, waardoor het antilichaam twee verschillende antigenen in de moleculaire omgeving kan herkennen. Deze innovatie plaatst bispecifieke antilichamen in de categorie "volgende generatie" van monoklonale antilichamen, een vroeg concept dat gebruikmaakt van kennis uit het immuunsysteem. Momenteel worden bispecifieke antilichamen vaker gebruikt voor hematologische maligniteiten, omdat ze minder effectief zijn tegen solide tumoren. Merk op dat de term "bispecifieke antilichamen" vaak synoniem wordt gebruikt met "bispecifieke T-celactivatoren" of "bispecifieke T-celactiverende antilichamen", hoewel er een subtiel verschil in de structuur is. Dit verschil wordt echter niet algemeen erkend en is mogelijk niet relevant om de brede functie van deze geneesmiddelen, die T-cellen en kankercellen aantrekken, te onderscheiden.
Voorbeeld: amivantamab-vmjw en epcoritamab-bysp (beschouwd als een "bispecifiek T-celactiverend antilichaam")
Bispecifieke T-celactivatoren
Het wordt beschouwd als een type bispecifiek geneesmiddel dat kenmerkend een immunologische T-cel naar een tumorcel leidt. Hoewel het met één arm van het antilichaam aan het tumorantigeen bindt, kan de andere arm, om het te onderscheiden van een bispecifiek antilichaam, een structuur of ander component zijn, maar geen antilichaamfragment. Dit niet-antilichaamcomponent bindt specifiek aan een antigeen op een T-cel, meestal de CD3-subeenheid van het T-celreceptorcomplex. Deze eigenschap maakt bispecifieke T-celactivatoren technisch gezien bispecifieke moleculen, aangezien beide armen van het geneesmiddel geen antilichaamfragmenten zijn . Bispecifieke T-celactivatoren versterken de immuunrespons door de T-cellen naar de kankercellen te leiden.
Voorbeeld: talquetamab-tgvs, tebentafusp-tebn en teclistamab-cqyv
Chimerische antigeenreceptor (CAR) T-celtherapie
Een vorm van celtherapie waarbij T-lymfocyten genetisch gemodificeerd worden om een receptor (de chimere antigeenreceptor) tot expressie te brengen die zich bindt aan een antigeen op de kankercel. De herkenning van de kankercel door de T-cel via deze receptor-antigeenbinding resulteert in de activering van de lymfocyt en de eliminatie van de kankercel. CAR T-celtherapie is momenteel goedgekeurd voor gebruik bij hematologische maligniteiten zoals acute B-cellymfoblastische leukemie, chronische lymfatische leukemie, folliculair lymfoom, grootcellig B-cellymfoom, mantelcellymfoom en multipel myeloom. Merk op dat de T-celtherapie afamitresgene autoleucal, goedgekeurd voor gevorderd synoviaal sarcoom, technisch gezien ook als een celtherapie wordt beschouwd.
Voorbeelden: axicabtagene ciloleucel, ciltacabtagene autoleucel en tisagenleucel
Cytokines of immuunsysteemmodulatoren
Cytokines zijn kleine eiwitsignalen die door cellen worden afgescheiden en die, door zich aan een receptor te binden, communicatie naar het immuunsysteem sturen en vervolgens een reactie van dat systeem uitlokken.
De werking van specifieke cytokinen kan een ontstekingsreactie initiëren (bijv. TNF, IL-6, enz.) of juist onderdrukken (bijv. IL-1RA, TGF-beta, enz.). Al deze cytokinen kunnen om verschillende redenen als geneesmiddel worden ingezet. Andere moleculen die tot de brede klasse van cytokinen behoren, zijn onder andere chemokinen, koloniestimulerende factoren en interferonen. "Superkinen" zijn gemanipuleerde cytokinen die de meervoudige effecten van een cytokine verminderen om een specifieke werking te bewerkstelligen of een signaaleigenschap te versterken.
Het is belangrijk om te weten dat natuurlijke cytokinen verschillen van hormonen, omdat hormonen chemische boodschappers zijn die worden afgescheiden door gespecialiseerde klieren in het lichaam. Cytokinen kunnen worden afgescheiden door vetcellen, immuuncellen, endotheelcellen of epitheelcellen en beïnvloeden de omliggende cellen of weefsels.
Voorbeeld: IFNα2b en interleukine-2 (IL-2)
Immuuncheckpointremmers of ICIs
Immunotherapie is de meest populaire vorm van immunotherapie, gezien het aantal indicaties en de behaalde resultaten. Immuuncheckpointremmers zijn monoklonale antilichamen die binden aan de geprogrammeerde celdoodreceptor-1 (PD-1), de geprogrammeerde celdoodreceptorligand-1 (PD-L1) of het cytotoxische T-lymfocyt-geassocieerde eiwit 4 (CTLA-4). PD-1, PD-L1 en CTLA-4 spelen een rol in de negatieve regulatie van de immuunrespons. Door deze receptoren te binden, wordt de immuunrespons uitgeschakeld, waardoor een overmatige immuunreactie en een potentieel dodelijke auto-immuunreactie worden voorkomen. Om deze reden worden PD-1 en andere regulatoren die op deze manier werken, immuuncheckpoints genoemd. Omdat tumoren immuuncheckpoints activeren, blokkeert selectieve binding door een monoklonaal antilichaam deze activering, voorkomt de uitschakeling en zorgt er zo voor dat de immuunrespons de kankercellen herkent. De herkenning en daaropvolgende reactivering elimineren de kankercellen.
Voorbeeld: ipilimumab, nivolumab en pembrolizumab
Monoklonale antilichamen
Een in het laboratorium ontwikkeld immunoglobuline of Y-vormig molecuul herkent en bindt zich aan slechts één antigeen of epitoop, hoewel antilichamen in principe meerdere antigenen of epitopen kunnen herkennen. Als geneesmiddel bindt een monoklonaal antilichaam zich aan een moleculair doelwit, vaak een receptor, en blokkeert een interactie. Deze interactie is vaak gebaseerd op een oncogene afhankelijkheid van de kankercel, die nodig is voor de groei van de kanker. Een monoklonaal antilichaam kan zich ook binden aan een specifiek molecuul dat abnormaal veel voorkomt op de kankercel (bijv. BCMA, CD19, CD20, enz.) en fungeren als een waarschuwingssignaal om antilichaam-afhankelijke celgemedieerde cytotoxiciteit op te wekken. Dit is een adaptieve immuunrespons die optreedt wanneer immuuncellen met antilichamen bedekte kankercellen herkennen en cellysis veroorzaken. Het resultaat is de eliminatie van de gemarkeerde kankercel door het immuunsysteem. Monoklonale antilichamen worden ook wel "gerichte therapieën" genoemd.
Voorbeeld: isatuximab-irfc en tafasitamab-cxix
Oncolytische virale therapie
Een behandelingsmethode waarbij een natuurlijk menselijk virus genetisch gemodificeerd wordt om kankercellen aan te vallen en te infecteren. Na infectie vermenigvuldigt het virus zich in de kankercel, waardoor het zich in grote aantallen vermenigvuldigt en uiteindelijk oncolyse veroorzaakt. Dit is het proces waarbij een kankercel openbarst en zijn inhoud vrijkomt. Oncolyse zorgt ervoor dat nieuw gerepliceerde virussen naburige kankercellen infecteren en tumorgerelateerde antigenen vrijkomen die een immuunrespons kunnen stimuleren. Door immuuncellen te alarmeren en naar de infectiehaard te lokken, wordt de aanval op de kankercellen opnieuw kracht bijgezet.
Voorbeelden: talimogene laherparepvec (T-VEC) en vusolimogene oderparepvec-wtpg
Tumor-infiltrerende lymfocyten (TIL)-therapie
Een vorm van celtherapie waarbij een deel van een tumor en de daarin aanwezige immuuncellen operatief worden verwijderd. De effectieve immuuncellen worden uit de tumor gehaald en in een gecertificeerd laboratorium vermeerderd. Deze overvloedige immuuncellen worden vervolgens terug in de patiënt gebracht. Het resultaat is dat het immuunsysteem van de patiënt beschikt over een veel grotere, effectieve populatie immuuncellen die kankercellen bestrijden. Deze therapie bestaat uit meerdere stappen, waaronder het gebruik van interleukine en chemotherapie. Het verschilt ook van CAR T-celtherapie, waarbij cellen genetisch worden gemodificeerd om een chimere antigeenreceptor tot expressie te brengen, terwijl dit bij TIL-therapie niet het geval is.
Voorbeeld: lifileucel
vaccins
Een medicamenteuze behandeling waarbij minuscule, verzwakte virusdeeltjes in het lichaam worden gebracht om het immuunsysteem te trainen in de herkenning en reactie. Deze training is nodig om antilichamen aan te maken die de virale antigenen specifiek herkennen, zonder het risico van een dodelijke infectie. Op deze manier kan het immuunsysteem dezelfde virale antigenen in de toekomst herkennen bij een daadwerkelijke virusinfectie. Als het virus het lichaam binnendringt en cellen infecteert, herkent het immuunsysteem de virusdeeltjes en reageert het door de geïnfecteerde cellen snel te markeren met de antilichamen die uit het geheugen zijn opgeslagen. Deze snelle herkenning stelt de immuuncellen in staat de dreiging te elimineren door geïnfecteerde gastheercellen te doden.
Voorbeeld: Bacillus Calmette-Guérin en 9-valent vaccin tegen humaan papillomavirus
